เข้าสู่ระบบสมาชิก
พรรณเพ็ญ วัยเจริญ
ในชีวิตประจำวันของเรา มีมาตรฐานเป็นจำนวนมากที่ช่วยให้โลกดำเนินไปอย่างเป็นระบบ ตั้งแต่คุณภาพสินค้า การขนส่งระหว่างประเทศ ไปจนถึงการช่วยเหลือผู้ประสบภัยพิบัติ มาตรฐานเหล่านี้ช่วยสร้างความเชื่อมั่น ความปลอดภัย และประสิทธิภาพให้กับสังคมโลก แต่สิ่งที่เราอาจนึกไม่ถึงคือมาตรฐานจำนวนไม่น้อยไม่ได้เกิดขึ้นในช่วงเวลาปกติ หากแต่เกิดจากช่วงเวลาที่โลกเผชิญกับความไม่แน่นอน ความขัดแย้ง หรือวิกฤตครั้งใหญ่
ในสถานการณ์บางอย่าง เช่นสงคราม วิกฤตด้านมนุษยธรรม หรือความท้าทายด้านโลจิสติกส์ระดับโลก ความผิดพลาดเพียงเล็กน้อยอาจส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อชีวิตผู้คนและความมั่นคงของระบบต่าง ๆ จึงขอชวนท่านมาสำรวจตัวอย่างของความขัดแย้งและวิกฤตระดับโลกที่เป็นแรงผลักดันให้เกิดการพัฒนามาตรฐานที่สำคัญของโลกผ่าน 4 หัวข้อหลักดังต่อไปนี้
- ต้นกำเนิด ISO 9001 จากคุณภาพของอุปกรณ์ทางทหารที่ไม่สม่ำเสมอ เรื่องนี้ถือเป็นกรณีคลาสสิคของวงการมาตรฐานเลยทีเดียว ในช่วงศตวรรษที่ 20 โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงและหลังสงครามโลกครั้งที่สอง กองทัพต้องเผชิญกับความท้าทายครั้งใหญ่ นั่นคือ คุณภาพของอุปกรณ์ที่ไม่สม่ำเสมอจากซัพพลายเออร์หลายราย ส่งผลเสียต่อการนำไปใช้งานจริงเนื่องจากผลิตสินค้าอย่างอิสระโดยไม่มีการควบคุมคุณภาพที่สม่ำเสมอโดยมีจุดเปลี่ยนคือมาตรฐานการจัดซื้อจัดจ้างทางทหารในยุคแรก เช่น MIL-Q-9858 และมาตรฐาน NATO AQAP ในภายหลัง กำหนดให้ซัพพลายเออร์ต้องแสดงให้เห็นถึงกระบวนการผลิตที่มีการควบคุม แนวคิดเหล่านี้ต่อมาได้ส่งผลต่อมาตรฐาน BS 5750 ของอังกฤษซึ่งกลายเป็นพื้นฐานของมาตรฐาน ISO 9001 หรือระบบการจัดการคุณภาพที่เราใช้ในทุกอุตสาหกรรมเพื่อสร้างความเชื่อมั่นในคุณภาพที่สม่ำเสมอนั่นเอง
- มาตรฐานการขนส่ง (Intermodal Shipping Container) ในการทำสงครามในดินแดนห่างไกลอย่างตะวันออกกลาง สิ่งที่ท้าทายที่สุดคือ ระบบโลจิสติกส์หรือการขนส่งยุทโธปกรณ์และเสบียงจำนวนมหาศาลข้ามทวีปซึ่งจำเป็นต้องมีความรวดเร็วและเป็นระบบโดยมีความจำเป็นคือนวัตกรรมด้านการขนส่งทางเรือเชิงพาณิชย์ในช่วงทศวรรษ 1950 ซึ่งนำไปสู่การใช้ตู้คอนเทนเนอร์ และต่อมาได้รับการนำไปใช้ในกองทัพเนื่องจากช่วยปรับปรุงประสิทธิภาพด้านโลจิสติกส์ได้อย่างมาก ผลลัพธ์ที่ตามมาคือ ปัจจุบัน เรามีมาตรฐาน ISO 668 และชุดมาตรฐาน ISO 1496 ที่กำหนดขนาดและโครงสร้างตู้คอนเทนเนอร์ทั่วโลกซึ่งทำให้เศรษฐกิจการค้าระหว่างประเทศเติบโตอย่างมหาศาลจากการขนส่งที่ราคาถูกลงและรวดเร็วขึ้น
- “GPS” จากระบบนำทางด้านทหารสู่โครงสร้างพื้นฐานระดับโลก ในการปฏิบัติการทางทหารที่ดำเนินการไกลจากฐานทัพหลัก หนึ่งในความท้าทายที่ยิ่งใหญ่ที่สุดคือโลจิสติกส์การขนส่งอุปกรณ์และเสบียงจำนวนมหาศาลข้ามทวีป เช่น สงครามกลางทะเลทราย ภูมิประเทศทะเลทรายอันกว้างใหญ่ไพศาลที่มีจุดสังเกตทางธรรมชาติเพียงเล็กน้อย ทำให้การนำทางที่แม่นยำจึงเป็นไปได้ยากมาก ดังนั้น เพื่อประสานงานการเคลื่อนไหวของกองกำลังและระบุตำแหน่งของทั้งฝ่ายตนเองและฝ่ายตรงข้าม กองทัพจึงต้องการระบบระบุตำแหน่งด้วยดาวเทียมที่มีความแม่นยำสูง ส่วนการใช้งานในภาคพลเรือนทั่วโลก หลังจากพิสูจน์ประสิทธิภาพในปฏิบัติการทางทหารแล้ว สหรัฐฯ ได้ค่อยๆ เปิดให้พลเรือนใช้ GPS และปัจจุบัน GPS ได้กลายเป็นโครงสร้างพื้นฐานการนำทางระดับโลกที่สำคัญซึ่งบูรณาการเข้ากับเทคโนโลยีในชีวิตประจำวันมากมาย รวมถึงแอปพลิเคชันการนำทาง เช่น Google Maps ระบบนำทางการบิน การขนส่งทางทะเล โลจิสติกส์ และการรับมือกับภัยพิบัติ
- มาตรฐาน Sphere หรือกฎบัตรด้านมนุษยธรรม (Humanitarian Charter) จากมุมมองด้านมนุษยธรรม วิกฤตการณ์ด้านมนุษยธรรมครั้งใหญ่และเหตุฉุกเฉินด้านผู้ลี้ภัยได้นำไปสู่การพัฒนามาตรฐานสากลที่ใช้กันอย่างแพร่หลาย ตัวอย่างที่สำคัญอย่างหนึ่งคือ มาตรฐาน Sphere ซึ่งพัฒนาขึ้นผ่านโครงการ Sphere ซึ่งเกิดขึ้นในช่วงปลายทศวรรษ 1990 หลังจากพบข้อบกพร่องร้ายแรงในการตอบสนองด้านมนุษยธรรมในช่วงวิกฤตการณ์ครั้งใหญ่ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง หลังจากการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ในรวันดาและการเคลื่อนย้ายผู้ลี้ภัยครั้งใหญ่ที่ตามมา องค์กรช่วยเหลือตระหนักว่าความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมมักไม่สอดคล้องกันและขาดการประสานงานที่ดี ดังนั้น โครงการฯ จึงได้พัฒนาชุดมาตรฐานขั้นต่ำเพื่อให้มั่นใจว่าผู้ที่ได้รับผลกระทบจากภัยพิบัติหรือความขัดแย้งจะได้รับความช่วยเหลืออย่างมีศักดิ์ศรีและตามสิทธิที่พึงได้รับ
มาตรฐาน Sphere กำหนดข้อกำหนดขั้นต่ำด้านมนุษยธรรมที่สำคัญ เช่น การจัดหาน้ำ การสุขาภิบาล ความมั่นคงทางอาหาร ที่พักพิง และบริการด้านสุขภาพ เช่น มีการแนะนำว่าผู้คนในสถานการณ์ฉุกเฉินควรเข้าถึงน้ำประมาณ 7.5–15 ลิตรต่อคนต่อวันเพื่อตอบสนองความต้องการขั้นพื้นฐาน นอกจากนี้ ยังมีแนวปฏิบัติด้านมนุษยธรรมระดับโลกซึ่งปัจจุบัน องค์กรพัฒนาเอกชน หน่วยงานขององค์การสหประชาชาติ และองค์กรด้านมนุษยธรรมทั่วโลกใช้มาตรฐานเหล่านี้เป็นแนวทางในการตอบสนองต่อภัยพิบัติ ความขัดแย้ง และวิกฤตผู้ลี้ภัยเพื่อให้มั่นใจได้ว่าความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมจะได้รับการส่งมอบอย่างสม่ำเสมอและเคารพในศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์
จากมุมมองของนักจัดการ จะเห็นได้ว่ามาตรฐานเกิดขึ้นจากความพยายามในการจัดการกับความโกลาหล เมื่อโลกเผชิญกับวิกฤต ความเป็นระเบียบก็กลายเป็นเครื่องมือในการเอาตัวรอด และเมื่อสงครามยุติลง สิ่งที่หลงเหลืออยู่คือโครงสร้างทางปัญญาซึ่งหมายถึงมาตรฐานที่ถูกนำมาปรับใช้เพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตในยามสงบแทน
แม้ว่าต้นกำเนิดของระบบเหล่านี้อาจมาจากสถานการณ์ที่ยากลำบากหรือโศกนาฏกรรม แต่ผลกระทบในระยะยาวคือการสร้างความไว้วางใจ ความปลอดภัย และประสิทธิภาพในสังคม ในแง่นี้ มาตรฐานจึงเป็นเครื่องมือที่ทรงพลังที่สุดอย่างหนึ่งของมนุษยชาติในการเปลี่ยนวิกฤตให้เป็นความก้าวหน้าที่ยั่งยืน
ท่านที่สนใจข้อมูลองค์ความรู้หรือต้องการพัฒนาเกณฑ์หรือมาตรฐานต่างๆ สำหรับองค์กรทั้งภาครัฐและภาคเอกชนเพื่อส่งเสริมการดำเนินงานอย่างมีคุณภาพ สามารถสอบถามข้อมูลได้ที่ฝ่ายบริการด้านการพัฒนาอย่างยั่งยืน โทรศัพท์
ที่มา:
1. https://theiso9000group.com/quality-management-system-certification-home/iso-9000-a-brief-history/
2. https://chs-containergroup.com/us/iso-668/
1,941 ผู้เข้าชมทั้งหมด
