เข้าสู่ระบบสมาชิก
อวัตถา วิทยกุล
เศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy: CE) เป็นแนวคิดที่ได้รับความสนใจอย่างมากในปัจจุบัน เนื่องจากข้อจำกัดของทรัพยากรธรรมชาติและผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมที่เพิ่มขึ้นจากการบริโภคแบบเส้นตรง (Linear Economy) ซึ่งเป็นการใช้ทรัพยากรแล้วทิ้งหรือใช้แล้วหมดไป บทความนี้จะนำเสนอเทคนิคการประยุกต์ใช้แนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนในองค์กรธุรกิจที่ไม่เพียงช่วยลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม แต่ยังสร้างคุณค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจและเปิดโอกาสทางธุรกิจใหม่ๆ ด้วย
ความสำคัญของเศรษฐกิจหมุนเวียน
เศรษฐกิจหมุนเวียนเป็นระบบเศรษฐกิจที่มุ่งเน้นการใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพโดยออกแบบให้เกิดของเสียน้อยที่สุด และนำวัสดุกลับมาใช้ใหม่อย่างต่อเนื่อง ซึ่งแตกต่างจากระบบเศรษฐกิจแบบเส้นตรงที่ใช้ทรัพยากร ผลิตสินค้า และกำจัดทิ้งเมื่อหมดอายุการใช้งาน
จากรายงานเรื่อง Mapping the Benefits of a Circular Economy ของ McKinsey & Company ได้ระบุว่าองค์กรที่นำแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนมาใช้สามารถลดต้นทุนวัตถุดิบได้ถึง 20-30% และเพิ่มรายได้จากผลิตภัณฑ์ใหม่ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมได้มากกว่า 15%
กลยุทธ์เศรษฐกิจหมุนเวียนที่องค์กรสามารถนำไปประยุกต์ใช้
- การออกแบบผลิตภัณฑ์เพื่อความยั่งยืน (Sustainable Product Design)
การพัฒนาผลิตภัณฑ์จากการใช้แนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน เริ่มต้นจากการออกแบบผลิตภัณฑ์ให้มีอายุการใช้งานยาวนาน สามารถซ่อมแซมได้ง่าย และใช้วัสดุที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ซึ่ง World Economic Forum ได้แนะนำหลักการสำคัญในการออกแบบดังนี้
- ออกแบบให้มีความทนทาน ซ่อมแซมง่าย
- ใช้วัสดุที่สามารถนำมารีไซเคิลหรือย่อยสลายได้ตามธรรมชาติ
- ลดการใช้สารเคมีที่เป็นอันตราย
- ออกแบบให้ง่ายต่อการถอดแยกชิ้นส่วนเมื่อหมดอายุการใช้งาน
โดยมีตัวอย่างจากบริษัท Philips ได้นำแนวคิดนี้มาใช้ในการผลิตอุปกรณ์การแพทย์ที่สามารถปรับปรุงและนำกลับมาใช้ใหม่ได้ ทำให้ลดต้นทุนการผลิตและลดของเสียได้อย่างมีนัยสำคัญ
- ระบบผลิตภัณฑ์-บริการ (Product-Service Systems)
การเปลี่ยนจากการขายผลิตภัณฑ์เป็นการให้บริการ โดย United Nations Environment Programme ชี้ให้เห็นว่าแนวคิดนี้ช่วยให้องค์กรสามารถสร้างรายได้อย่างต่อเนื่องจากบริการแทนการขายเพียงครั้งเดียว สามารถควบคุมวงจรชีวิตผลิตภัณฑ์ได้ดีขึ้น และสามารถสร้างความสัมพันธ์ระยะยาวกับลูกค้า โดยมีตัวอย่างจากบริษัท Michelin ที่เปลี่ยนจากการขายยางรถยนต์เป็นการให้บริการ “ยางรถยนต์ต่อกิโลเมตร” ทำให้บริษัทมีแรงจูงใจในการผลิตยางที่ทนทาน และดูแลการใช้งาน การซ่อมบำรุง และการรีไซเคิลผลิตภัณฑ์
3.การใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อสนับสนุนเศรษฐกิจหมุนเวียน (Implementation of Digital Technologies for a CE)
เทคโนโลยีดิจิทัลมีบทบาทสำคัญในการสนับสนุนเศรษฐกิจหมุนเวียน โดยสามารถนำมาประยุกต์ใช้กับเศรษฐกิจหมุนเวียนขององค์กรให้สัมฤทธิ์ผลได้ง่ายขึ้น เช่น
- Internet of Things (IoT) เพื่อติดตามการใช้งานผลิตภัณฑ์และทรัพยากร
- Big Data และ AI เพื่อวิเคราะห์และปรับปรุงประสิทธิภาพการใช้ทรัพยากร
- Blockchain เพื่อตรวจสอบย้อนกลับและความโปร่งใสในห่วงโซ่อุปทาน
โดยมีตัวอย่างจากบริษัท IKEA ได้ใช้เทคโนโลยีดิจิทัลในการติดตามวัสดุรีไซเคิลในซัพพลายเชน และพัฒนาแพลตฟอร์มที่ช่วยให้ลูกค้าสามารถขาย บริจาค หรือรีไซเคิลเฟอร์นิเจอร์เก่าได้อย่างสะดวกสบาย
- การร่วมมือในห่วงโซ่คุณค่า (Value Chain Collaboration) การพัฒนาเศรษฐกิจหมุนเวียนต้องอาศัยความร่วมมือระหว่างผู้มีส่วนได้ส่วนเสียตลอดห่วงโซ่คุณค่าซึ่ง World Business Council for Sustainable Development ได้เสนอแนวทางดังนี้
- สร้างพันธมิตรกับซัพพลายเออร์เพื่อพัฒนาวัตถุดิบที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
- ร่วมมือกับคู่แข่งเพื่อพัฒนามาตรฐานและโครงสร้างพื้นฐานสำหรับการรีไซเคิล
- สร้างความร่วมมือกับผู้บริโภคในการรวบรวมผลิตภัณฑ์ที่หมดอายุการใช้งาน
โดยมีตัวอย่างจากบริษัท H&M ได้ร่วมมือกับนักออกแบบ ซัพพลายเออร์ และองค์กรไม่แสวงหาผลกำไรในโครงการ Garment Collecting Initiative เพื่อรวบรวมเสื้อผ้าใช้แล้วผ่านกระบวนการรีไซเคิล เพื่อผลิตเป็นสินค้าชิ้นใหม่และไม่ก่อให้เกิดขยะ (Zero Waste)
บทสรุป
แนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนได้นำเสนอโอกาสสำคัญสำหรับองค์กรในการสร้างคุณค่าทางธุรกิจควบคู่ไปกับการรักษาสิ่งแวดล้อมโดยการประยุกต์ใช้เทคนิคต่างๆ เช่น การออกแบบผลิตภัณฑ์อย่างยั่งยืน ระบบผลิตภัณฑ์-บริการ การใช้เทคโนโลยีดิจิทัล และการร่วมมือในห่วงโซ่คุณค่าซึ่งองค์กรจำเป็นต้องเรียนรู้ในการปรับเปลี่ยนทั้งในด้านกระบวนการผลิต โมเดลธุรกิจ และความร่วมมือกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย เพื่อบรรลุเป้าหมายทางธุรกิจและสร้างความยั่งยืนในระยะยาว
หากสนใจขอรับการรับรองมาตรฐานระบบการจัดการเศรษฐกิจหมุนเวียนสำหรับองค์กร สามารถติดต่อได้ที่สถาบันรับรองมาตรฐานไอเอสโอ ฝ่ายรับรองระบบ โทรศัพท์ 026171723 – 36 Email: [email protected]
ที่มา:
1. https://www.ellenmacarthurfoundation.org/
2. https://www.accenture.com/us-en/services/sustainability-index
3,456 ผู้เข้าชมทั้งหมด
