เข้าสู่ระบบสมาชิก
สดุดี นฤภัย
มาตรฐาน ISO 9001 ถือเป็นมาตรฐานระบบบริหารคุณภาพที่ได้รับการยอมรับจากทั่วโลก ปัจจุบันมีการนำไปใช้มากกว่า 1 ล้านองค์กรและมากกว่า 170 ประเทศซึ่งการนำระบบบริหารคุณภาพมาใช้ถือเป็นการตัดสินใจเชิงกลยุทธ์ขององค์กรที่ช่วยปรับปรุงประสิทธิภาพโดยรวมขององค์กร และสร้างรากฐานที่มั่นคงสำหรับการพัฒนาที่ยั่งยืนในระยะยาว และเนื่องจากมีบริบทมีการเปลี่ยนแปลงไป ไม่ว่าจะเป็นด้านธุรกิจ สังคม เทคโนโลยี สิ่งแวดล้อมหรือกฎระเบียบ ทำให้ ISO 9001 จำเป็นต้องได้รับการปรับปรุงเป็นระยะๆ เพื่อรักษาความทันสมัยและความเกี่ยวข้อง ล่าสุด ไอเอสโอได้ทำการปรับปรุงเพื่อก้าวสู่ ISO 9001: 2026 ซึ่งคาดว่าจะเผยแพร่ได้ในราวไตรมาส 3–4 ของปี 2569 (ค.ศ.2026)
มาตรฐาน ISO 9000 Series เปิดตัวครั้งแรกในปี 2530 (ค.ศ.1987) แม้ว่าจะได้รับอิทธิพลจากมาตรฐานทางการทหารที่มีอยู่ตั้งแต่ปี 2506 (ค.ศ.1963) เช่น MIL-Q-9858A ของกองทัพสหรัฐอเมริกาซึ่งกำหนดให้ผู้รับเหมาต้องมีระบบบริหารจัดการคุณภาพที่ชัดเจน แต่ต่อมาก็ได้มีการปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง เช่น ในปี 2537 (ค.ศ.1994) ได้เน้นการป้องกันปัญหามากกว่าการตรวจสอบเพียงปลายทาง ต่อมา ในปี 2543 (ค.ศ.2000) ได้รวมเอามาตรฐาน ISO 9001 ISO 9002 และ ISO 9003 เข้าด้วยกันเป็นมาตรฐานเดียวคือ ISO 9001: 2000 และนำแนวคิด “กระบวนการเป็นศูนย์กลาง” และ “การปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง” เข้ามา ต่อมาในปี 2551 (ค.ศ.2008) ได้มีการปรับภาษาของมาตรฐานให้ชัดเจนขึ้นเพื่อให้เป็นที่เข้าใจได้ง่ายขึ้น และในปี 2558 (ค.ศ.2015) ได้ใช้โครงสร้าง High-Level Structure (Annex SL) และการคิดเชิงความเสี่ยง (risk-based thinking) เพื่อให้สามารถนำไปใช้ร่วมกับมาตรฐานอื่นได้ง่ายขึ้น หลังจากนั้นปี 2567 (ค.ศ.2024) ได้เพิ่มข้อกำหนด (Amendment) ให้พิจารณาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศในข้อกำหนด 4.1 และ 4.2 ด้วย ปัจจุบัน ISO 9001 ยังคงเป็นร่างมาตรฐานอยู่ (Draft International Standard: DIS)
สรุปการเปลี่ยนแปลงมาตรฐานฉบับร่าง ISO 9001: 2026
จากการเปลี่ยนแปลงบริบทโลกยุคดิจิทัล เทคโนโลยีใหม่ๆ ความคาดหวังของผู้มีส่วนได้เสียแบบใหม่ และประเด็นเรื่องความยั่งยืนสะท้อนความจำเป็นในการปรับปรุง ISO 9001 เพื่อให้ทันต่อยุคสมัยและมีความยืดหยุ่นมากขึ้นโดยรูปแบบของข้อกำหนดใหม่ไม่ได้มีการเปลี่ยนแปลงอย่างถอนรากถอนโคนแต่มีความยืดหยุ่นและปรับให้เข้ากันได้ดีขึ้นกับมาตรฐานระบบการจัดการอื่นๆ และเน้นการปรับปรุงเชิงบริบทและแนวคิดซึ่งมาตรฐานฉบับใหม่ก็จะเปลี่ยนไปจากเดิม ดังต่อไปนี้
- การปรับปรุงข้อกำหนด
ข้อกำหนดที่ 4 บริบทองค์กร เน้นการวิเคราะห์บริบทองค์กรและการพิจารณาประเด็นการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Change) และความยั่งยืน ESG
ข้อกำหนดที่ 5 ความเป็นผู้นำและความมุ่งมั่น เสริมบทบาทของผู้นำในการสร้างวัฒนธรรมด้านคุณภาพ และการดำเนินงานบนหลักจริยธรรม
ข้อกำหนดที่ 6 การวางแผน ขยายการจัดการความเสี่ยงและโอกาสให้เป็นหมวดหมู่ที่ชัดเจนขึ้นเพื่อสะท้อนแนวคิด risk-based thinking อย่างแท้จริง
ข้อกำหนดที่ 7 กิจกรรมสนับสนุน เพิ่มความสำคัญของความตระหนัก และการมีส่วนร่วมของบุคลากร รวมถึงความรู้ใหม่ๆ เกี่ยวกับเทคโนโลยีดิจิทัล
ข้อกำหนดที่ 8 การปฏิบัติการ มีการปรับเล็กน้อยเพื่อให้สอดคล้องกับห่วงโซ่อุปทานสมัยใหม่ เน้นการตอบสนองต่อเหตุการณ์ที่ไม่ได้คาดคิดให้ฟื้นตัวกลับมาสู่ภาวะปกติให้ได้อย่างรวดเร็ว
ข้อกำหนดที่ 9 การประเมินประสิทธิภาพ เพิ่มการวิเคราะห์แนวโน้มและการใช้ข้อมูลจริงในการตัดสินใจ
ข้อกำหนดที่ 10 การปรับปรุง เน้นการปรับปรุงอย่างต่อเนื่องให้เป็นวัฒนธรรมองค์กรมากกว่ากิจกรรมเฉพาะจุด
- ประเด็นใหม่เพิ่มเติม
Digitalization การใช้ AI IoT Big Data และ Software ในระบบคุณภาพ
Climate Change ถูกยกระดับจากเอกสารเพิ่มเติม (Amendment 2024) ไปอยู่ในข้อกำหนด
Ethics & Quality Culture บทบาทของผู้นำให้ความสำคัญกับความซื่อสัตย์และวัฒนธรรมด้านคุณภาพ
Interested Parties & Stakeholder ให้ความสำคัญกับมุมมองและความคาดหวังของผู้มีส่วนได้เสียมากขึ้น
ผลกระทบที่อาจจะเกิดขึ้นกับการเปลี่ยนแปลง ISO 9001: 2026
- องค์กร การทบทวนวิสัยทัศน์ กลยุทธ์ และความสามารถในการแข่งขันใหม่โดยคำนึงถึงปัจจัยด้านความยั่งยืน ภาวะโลกร้อน และดิจิทัล ส่วนการจัดการความเสี่ยงที่ต้องระบุ วิเคราะห์ และจัดลำดับความเสี่ยง/โอกาสในระดับองค์กร ไม่ใช่แค่ในกระบวนการผลิต และการลงทุนด้านเทคโนโลยี (Digitalization AI IoT Big Data) ซึ่งอาจเพิ่มต้นทุนระยะสั้น แต่ต้องสร้างประโยชน์ในระยะยาวด้วย
- กระบวนการทำงาน การวิเคราะห์บริบทองค์กรต้องเชื่อมโยงกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ องค์กรต้องทำงานร่วมกับผู้มีส่วนได้เสียอย่างใกล้ชิดมากขึ้นเพื่อบริหารความเสี่ยงในสถานการณ์ที่ไม่แน่นอน และการใช้ข้อมูลในการวัดผลและการประเมินประสิทธิภาพ
- บุคลากรและผู้นำ การเป็นผู้นำที่เน้นจริยธรรม ความโปร่งใส การสร้างวัฒนธรรมด้านคุณภาพ และบุคลากรต้องเรียนรู้ทักษะด้านดิจิทัล การวิเคราะห์ข้อมูล และการบริหารความเสี่ยง
การเตรียมความพร้อมการเปลี่ยนแปลงไปสู่ ISO 9001: 2026
- ทำ Gap Analysis โดยประเมินความแตกต่างระหว่างระบบที่ใช้อยู่กับข้อกำหนดใหม่
- อบรมผู้นำและบุคลากรโดยเน้นเรื่องคุณภาพ วัฒนธรรมองค์กร ความยั่งยืน และเทคโนโลยีใหม่
- ปรับปรุงกระบวนการโดยวิเคราะห์บริบทองค์กร การจัดการความเสี่ยง/โอกาส และการมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย
- ลงทุนในเทคโนโลยี โดยพิจารณาลงทุนในระบบติดตามคุณภาพดิจิทัล การวิเคราะห์ข้อมูล ระบบอัตโนมัติ เป็นต้น
- วางแผนการเปลี่ยนผ่านโดยเตรียมงบประมาณ บุคลากร และระยะเวลาปรับเปลี่ยนภายใน 3 ปี หลังการประกาศใช้
ธุรกิจและองค์กรสามารถเตรียมความพร้อมตั้งแต่วันนี้เพื่อปรับเข้าสู่มาตรฐาน ISO 9001: 2026 ได้อย่างราบรื่นและเกิดประโยชน์สูงสุดต่อการดำเนินธุรกิจในอนาคต
8,598 ผู้เข้าชมทั้งหมด
