“เมืองยั่งยืน” ทางออกหลักเพื่อรับมือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

พรรณเพ็ญ วัยเจริญ

เมืองต่างๆ ทั่วโลกล้วนแล้วแต่ได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ เช่น ระดับน้ำทะเลสูงขึ้นส่งผลต่อที่อยู่อาศัย โครงสร้างพื้นฐาน และความเป็นอยู่โดยรวม แต่เมืองต่างๆ นี้เองถือเป็นปัจจัยสำคัญที่สุดที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศอันเกิดจากกิจกรรมต่างๆ เช่น การขนส่ง อาคาร พลังงาน และการจัดการขยะซึ่งเป็นแหล่งสำคัญของการปล่อยคาร์บอน ในขณะเดียวกัน เมืองต่างๆ ก็เป็นโอกาสสำหรับการพัฒนาอย่างยั่งยืน ผลผลิต และนวัตกรรมด้วย หากจัดการได้ดี เมืองต่างๆ จะเป็นทางออกที่เหมาะสมที่สุดสำหรับการจัดการผลกระทบดังกล่าว

การพัฒนาอย่างยั่งยืนคืออะไร
การพัฒนาอย่างยั่งยืนได้รับการสร้างนิยามไว้หลายอย่าง แต่คำจำกัดความที่มีการอ้างถึงมากที่สุดมาจาก Our Common Future หรือที่รู้จักกันในชื่อ Brundtland Report ซึ่งระบุว่า “การพัฒนาอย่างยั่งยืนคือการพัฒนาที่ตอบสนองความต้องการในปัจจุบันโดยไม่กระทบต่อความสามารถของคนรุ่นต่อไปในการตอบสนองความต้องการของตนเอง”

ความยั่งยืนที่เป็นรากฐานสำคัญของกรอบความร่วมมือระหว่างประเทศในปัจจุบันคือวาระการพัฒนาอย่างยั่งยืนปี 2573 (ค.ศ.2030) และเป้าหมายการพัฒนาอย่างยั่งยืน 17 ประการ (SDGs)  ซึ่งไม่เพียงแต่สนับสนุนการเติบโตทางเศรษฐกิจเท่านั้น แต่ยังส่งเสริมการรวมกลุ่มทางสังคมและการปกป้องสิ่งแวดล้อมอีกด้วย จึงนำไปสู่เส้นทางที่สมดุลและเจริญรุ่งเรืองซึ่งช่วยเติมเต็มทุกชีวิตบนโลกนี้ให้อุดมสมบูรณ์ มีความสุข และสุขภาพดี

เป้าหมายการพัฒนาอย่างยั่งยืนคืออะไร
ประเทศสมาชิกขององค์การสหประชาชาติได้นำ SDGs 17 ประการไปใช้เมื่อปี 2558 (ค.ศ.2015) โดยมีเป้าหมาย 169 ประการที่จะต้องบรรลุภายในปี 2573 (ค.ศ.2030)  ซึ่งมีความเป็นสากล หมายความว่าสามารถนำไปใช้กับทุกประเทศทั่วโลกโดยมุ่งเป้าไปที่การแก้ไขปัญหาระดับโลก รวมถึงปัญหาที่เกี่ยวข้องกับความยากจน ความไม่เท่าเทียม การเปลี่ยน แปลงสภาพภูมิอากาศ การเสื่อมโทรมของสิ่งแวดล้อม สันติภาพ และความยุติธรรมซึ่งทั้งหมดนี้มีความเชื่อมโยงกัน

สภาพภูมิอากาศกับการพัฒนาอย่างยั่งยืน
จากรายงานเป้าหมายการพัฒนาอย่างยั่งยืนเมื่อปี 2566 (ค.ศ.2023) พบว่าผลกระทบของสภาพภูมิอากาศต่อการพัฒนาอย่างยั่งยืนนั้นรุนแรงมากโดยทำให้เกิดความเสี่ยงที่จะทำให้การพัฒนานั้นล้มเหลว ความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับอันตรายจากสภาพภูมิอากาศนั้นขึ้นอยู่กับความเปราะบางและการเปิดรับความเสี่ยงของประเทศนั้นๆ จึงเป็นที่คาดการณ์ว่าสภาพอากาศที่เลวร้ายลงจะส่งผลเสียต่อสุขภาพและทำให้ผู้คนเสียชีวิตก่อนวัยอันควรเพิ่มขึ้นอย่างมาก

ในขณะเดียวกัน ความเสี่ยงด้านสภาพอากาศของประเทศต่างๆ ถูกกำหนดโดยการตัดสินใจในการพัฒนาของประเทศนั้นๆ ตัวอย่างเช่น แนวโน้มทั่วโลกที่มุ่งสู่การขยายตัวของเมืองทำให้สุขภาพของผู้คนตกอยู่ในความเสี่ยงมากขึ้น เนื่องจากผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศอาจรุนแรงขึ้นในบริบทของเมือง มลพิษทางอากาศในเมืองเป็นภัยคุกคามด้านสุขภาพที่สำคัญซึ่งส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตก่อนวัยอันควรหลายล้านคนในแต่ละปี หากไม่มีการดำเนินการใดๆ ผลที่ตามมาจะยังคงคุกคามความปลอดภัย ความยืดหยุ่น และความยั่งยืนของเมืองต่อไป

การสร้างเมืองที่ยั่งยืน
สิ่งนี้ทำให้เกิดคำถามในทางปฏิบัติว่าการพัฒนาที่มีความยืดหยุ่นต่อสภาพภูมิอากาศนั้นแตกต่างจากกลยุทธ์การพัฒนาแบบดั้งเดิมอย่างไร และมีผลกระทบต่อเมืองโดยเฉพาะอย่างไร  เราจึงจำเป็นต้องใช้ความพยายามมากขึ้นในการเปลี่ยนแนวคิดในการปรับตัวให้เป็นแผนระยะยาวที่ตอบสนองต่อความท้าทายของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

การบูรณาการบริการด้านสภาพอากาศ ภูมิอากาศ น้ำ และสิ่งแวดล้อมในเมือง รวมถึงการบริหารจัดการที่มีประสิทธิภาพในระดับท้องถิ่น ถือเป็นสิ่งสำคัญในการช่วยให้เมืองบรรลุเป้าหมาย SDGs ที่ 11 (เมืองและชุมชนที่ยั่งยืน) ซึ่งเมื่อนำบริการดังกล่าวมารวมกับการวางแผนเมืองและการจัดการโครงสร้างพื้นฐาน ก็จะมีศักยภาพในการปรับปรุงความสามารถในการปรับตัวต่อสภาพภูมิอากาศของเมือง เป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาเมืองที่ยั่งยืน ส่งผลให้ผู้คนมีสุขภาพ ความปลอดภัย และความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น

ตัวอย่างการพัฒนาที่ยั่งยืน 5 ประการสำหรับเมือง
มีตัวอย่างการพัฒนาที่ยั่งยืนที่น่าสนใจมากมายทั่วโลกที่ช่วยให้ชุมชนปรับตัวเข้ากับผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศซึ่งครอบคลุม 5 ประการ ดังต่อไปนี้ 1) พลังงานแสงอาทิตย์ แผงโซลาร์เซลล์เป็นหนึ่งในวิธีที่มีประสิทธิภาพมากที่สุดในการลดการพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิลโยสามารถปรับให้เข้ากับอาคารที่มีรูปร่างและขนาดต่างๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ และยังมีราคาไม่แพงอีกด้วย 2) กังหันลม ลมเป็นแหล่งพลังงานหมุนเวียนที่อุดมสมบูรณ์ และไม่มีค่าใช้จ่าย เมืองต่างๆ ทั่วโลกมีศักยภาพในการเปลี่ยนแปลงวิธีการผลิตและใช้พลังงานในสภาพแวดล้อมในเมืองได้ด้วยการใช้ประโยชน์จากพลังงานลม 3) พื้นที่สีเขียว เมืองต่างๆ อาจกลายเป็น “เกาะความร้อนในเมือง” ในช่วงฤดูร้อน พื้นที่สีเขียวจึงเหมาะอย่างยิ่งสำหรับการทำให้เมืองเย็นลงและกรองมลพิษทางอากาศ และถือเป็นคุณลักษณะสำคัญของการพัฒนาเมืองอย่างยั่งยืน 4) การก่อสร้างที่ยั่งยืน การนำแนวทางการก่อสร้างที่ยั่งยืนไปใช้ในโครงการก่อสร้างสามารถลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมได้มากซึ่งรวมถึงการพัฒนาที่อยู่อาศัยที่ยั่งยืนโดยใช้คุณลักษณะ โครงสร้างพื้นฐาน และเทคโนโลยีที่ได้รับการออกแบบอย่างชาญฉลาดเพื่อลดปริมาณคาร์บอนฟุตพริ้นท์ของอาคาร 5) อุปกรณ์ประหยัดน้ำ เช่น ก๊อกน้ำประหยัดน้ำ โถส้วมชักโครกแบบกดสองครั้ง และแผงปิดชักโครก ช่วยประหยัดน้ำได้ จึงช่วยลดต้นทุนได้ดี

ตัวอย่างของความพยายามดังกล่าวให้ความสำคัญกับการสร้างพื้นที่ในเมืองที่น่าอยู่โดยส่งเสริมความเป็นอยู่ที่ดีและตอบสนองความต้องการของผู้คนในสภาพแวดล้อมของการอยู่อาศัยรวมถึงการทำงานซึ่งเมืองต่างๆ สามารถนำมาตรฐานสากลไปใช้ในการสร้างเมืองที่ยั่งยืนอย่างมีประสิทธิผล

ท่านที่สนใจองค์ความรู้หรือบริการด้านการพัฒนาอย่างยั่งยืนและการบริหารโครงการ สามารถสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ฝ่ายบริการด้านการพัฒนาอย่างยั่งยืน โทรศัพท์ 026171723 – 36  หรือ Email: [email protected]

ที่มา: https://www.iso.org/climate-change/sustainable-development

 1,095 ผู้เข้าชมทั้งหมด